Ben je hypocriet? Goed zo!

Ik hou er van: autorijden! Met m’n vrolijke Ynnovate-auto rij ik -in mijn eigen heerlijke prikkelvrije bubbel- het hele land door. Om sommige saaie, lange ritten wel wat te onderbreken bel ik veel met m’n collega’s of vrienden. En sinds kort luister ik podcasts. Ik weet het, ze bestaan al járen, maar ik heb ze eigenlijk pas net een beetje ontdekt. Ik ben altijd op zoek naar interessante podcasts en nu een paar maanden onderweg heb ik al een mooi lijstje van toffe podcasts verzameld. Die deel ik graag met je!

De laatste podcast die ik geluisterd heb is een aflevering uit een van m’n favoriete podcasts: Alledaagse Vragen van Filosofie Magazine. Aan de hand van alledaagse vragen wordt programmamaker Luuk Heezen wijzer in gesprek met Nederlandse filosofen. Zoals het een beetje filosoof betaamt, zetten de podcasts je aardig aan het denken. En zo ook aflevering 5: Mag je nog met het vliegtuig op vakantie?

Nee dit wordt geen verhaal over vliegschaamte of een oproep tot een duurzamer leven (al kan dat natuurlijk nooit kwaad, dus go for it!). In deze podcast ging Luuk in gesprek met Filosofe Lisa Doeland en stelde ze elkaar de vraag: is het erg om hypocriet te zijn?

In de podcast komen twee interessante termen aan bod, die mij aan het denken hebben gezet: hypocrisie en cognitieve dissonantie. Een snel rondje googlen geeft de volgende uitleg van deze twee termen:

  1. Hypocrisie is het voorwenden van geloof, gevoelens, moraal of deugden zonder daar volledig achter te staan of de daaraan verbonden normen en waarden zelf in praktijk te brengen.
  2. Cognitieve Dissonantie is de onaangename spanning die iemand ervaart bij tegenstrijdige overtuigingen, ideeën of opvattingen of bij handelen in strijd met de eigen overtuiging.

Kijk. Als mens heb je bepaalde principes, waar je graag aan vast houdt. Een vegetariër eet geen vlees. Ben je een klimaatactivist, dan vlieg je niet meer. En een pacifist slaat niet. Als je daar van afwijkt, dan kan je dat zelf voelen als hypocriet zijn. Als je bijvoorbeeld een keer wel vlees eet, omdat je op bezoek bent bij je 90-jarige schat van een oma en ze jouw lievelingsgehaktbal heeft gemaakt (zeg dan maar eens nee!). Of als je eindelijk die ene droomreis kan maken, maar je wel moet vliegen, omdat Nieuw Zeeland nu eenmaal slecht te bereiken is per trein. Het kan zomaar eens dat je jezelf dan als een beetje hypocriet beschouwt.

Blij met je hypocrisie
En vertaal dat eens naar het werk. Stel: je bent helemaal vóór innovatie, dol op veranderingen en probeert dat ook zo vaak als het kan in te zetten om de beste resultaten te behalen in je werk. En dan komt er de start van een project en je gaat akkoord met een vreselijk saaie en efficiënt-loze insteek (terwijl je echt wel beter weet!). Je voelt aan alles dat dit niet lekker is: je voelt je zelfs een beetje hypocriet. Wat nu? Lisa Doeland zegt in de podcast dat je je eigen hypocrisie wat meer moet omarmen. Serieus? Blij zijn met je hypocrisie? Nou.. dat nu ook weer niet precies. Wat ze zegt is dat hypocrisie iets menselijks is, waar je niet onderuit kan komen. “Niet hypocriet zijn zou betekenen dat je altijd het juiste zou doen.” Alsof er één juiste manier van doen is. Een beetje mildheid naar jezelf is dus wel op z’n plek: je kan niet altijd alles maar perfect volgens je eigen idealen of overtuigingen doen. Je bent ook maar mens.

 

Poets het niet weg!
Wat ik ook uit de podcast haalde is dat het niet makkelijk is om te leven met je eigen hypocrisie. Wat, nu ik het opschrijf, wel erg zwaar klinkt! Waar het om gaat is dat je gedrag vertoont dat niet overeenkomt met je idealen. En dat levert cognitieve dissonantie op, wat we geneigd zijn om weg te poetsen. En daar komt de clou van het verhaal: poets het niet weg! Laat je eigen hypocrisie je vooral aan het denken zetten. Ik vind dit, maar ik doe dat: hoe kan ik nu proberen meer in overeenstemming met mijn eigen idealen te komen? Laat dat ongemakkelijke gevoel van hypocrisie, van je cognitieve dissonantie, jouw signaal zijn om je idealen na te streven en meer vernieuwing voor elkaar te krijgen!

Stok om mee te slaan
In de podcast legt Lisa Doeland ook uit dat hypocrisie nog wel eens gebruikt wordt als stok om mee te slaan. Als middel om kritiek te uiten op iemand. Herken je dat? Je probeert in je werk veel andere werkvormen in te zetten omdat je gelooft dat dat nodig is om vernieuwing tot stand te brengen. Maar dat lukt niet elke dag. En als je dan een keer geen vernieuwende manier van werken inzet, krijg je dat direct te horen: jij bent toch zo creatief, waarom is deze vergadering dan zo normaal? Je krijgt dan de ‘stok van hypocrisie’ om je oren. Lisa legt uit in de podcast dat wanneer je iets goed doet, beter zelfs dan een ander, de kans aanwezig is dat je gepakt wordt op hypocrisie. Het is goed om te realiseren dat wanneer je geslagen wordt met deze stok van hypocrisie, het vaak iets verraadt van de personen die je slaan: ze voelen zich blijkbaar schuldig over hun eigen gedrag. Ze zien dat jij niet perfect bent in het nastreven van je idealen, dus dan zullen de idealen wel niet goed zijn.

Wat doe jij?
En terwijl ik dit allemaal zo aan het opschrijven ben (wat een podcast van 20 minuten allemaal wel niet teweeg kan brengen he?), vraag ik me ook wel af wat ik nu precies wil met dit onderwerp. Voor mij zit het omarmen van hypocrisie en cognitieve dissonantie niet in het verschuilen achter ‘ik ben ook maar mens, ik maak fouten’. Ik zie het vooral als een signaal waar ik zo goed mogelijk naar wil luisteren!

Als Ynnovator heb je bepaalde overtuigingen. Het moet anders en het kan ook anders. Dat zit in je als Ynnovator. Daar voel je je prettig bij, zo vind je het leuker om te doen, je gelooft in de resultaten die je kan bereiken met een andere manier van werken. En dan zit je bij een saaie bijeenkomst en dat matcht totaal niet met hoe jij denkt dat het zou moeten zijn. Wat doe je dan? Poets je het weg en denk je: zo werkt het nu eenmaal hier (hallo Ideakiller!). Of neem je het signaal, het gevoel van die cognitieve dissonantie, serieus en ga je nadenken hoe het beter kan.

En wat doe ik?

Zo heb ik net een intake-gesprek gehad bij een organisatie. Ik zie allemaal mogelijkheden om het vraagstuk goed aan te pakken, maar de opdrachtgever zit er heel anders in. We liggen te ver uit elkaar qua idealen en ik wil voorkomen dat ik daar hypocriet op een podium ga staan. Ik zeg dat ik geloof in resultaat, maar weet nu al dat ik dat niet ga bereiken met deze opzet. Nee, daar pas ik voor! Het is me deze keer gelukt om mijn eigen hypocrisie te voorspellen en daarmee zelfs te voorkomen. Daar mag ik misschien wel een beetje trots op zijn, maar eerlijk gezegd: in aanraking komen met hypocrisie (van jezelf nog meer dan van een ander) is niet leuk en voelt dus ook niet lekker.

En jij? Ben jij wel eens hypocriet? Ben jij van het wegpoetsen of luister je altijd braaf naar je (soms ongemakkelijke) gevoel?

About Marieke Aantjes

Al sinds 2013 is Marieke een enthousiaste Ynnovator, waarbij ze zich inzette om haar eerdere werkgever (gemeenten Montfoort en IJsselstein) innovatiever te laten worden. Toen ze in 2014 aan de slag ging als Ynnovate Trainer, was haar enthousiasme niet meer te stoppen. Inmiddels is Marieke sinds 2015 in dienst van Ynnovate als Innovatie Booster. Ze geeft de Ynnovate Training, begeleidt innovatiesessies en -trajecten en is altijd bereikbaar voor Ynnovators met innovatievragen. Marieke kenmerkt zich door energie, passie en inspiratie.
This entry was posted in Blogpagina. Bookmark the permalink.

Comments are closed.